Geçtiğimiz günlerde bir doktor, babasında tedavi edilemeyen pankreas kanseri olduğundan bahsederek, kemoterapi yanında fitoterapi uygulayıp uygulayamayacaklarını sordu. Kısa yanıtımız, “Hayır, uygulamıyoruz ve önermiyoruz” oldu. Ancak bu sorunun arkasında derin bir kaygı ve sevgi olduğu da aşikâr.
Yanlış anlaşılmaları öncelikle düzeltmek gerekir. Modern tıp, bitkilere karşı değil; aksine onkolojinin önemli ilaçlarının bir kısmı bitkisel kaynaklıdır. Örneğin, paklitaksel ve dosetaksel porsuk ağacından, vinkristin ise Madagaskar cezayirmenekşesinden elde edilir. Bu durum, doğal ve kimyasal arasında bir çatışma değil, hangi molekülün ne kadar verileceği ve etkilerinin bilinmesi meselesidir.
Bir bitkiden ilaç üretildiğinde, etkin molekül ayrıştırılır ve dozları standardize edilir. Ancak bitkisel karışımlarda hangi maddelerin ne kadar bulunduğu genellikle belirsizdir. “Doğal” etiketi, her zaman güvenli olduğu anlamına gelmez. Örneğin, sarı kantaronun kullanımı irinotekanın etkin metabolitinin kandaki seviyesini azaltabilir. Bu durum, kemoterapinin etkisini gözle görülür şekilde azaltabilir.
Ayrıca, yüksek dozda antioksidan kullanımı da tartışmalıdır. Bazı araştırmalar, kemoterapi öncesi ve sırasında sürekli antioksidan takviyesi alan hastalarda kötü sonuçlar gördüğünü göstermektedir. Bu nedenle, aktif kanser tedavisi sırasında yüksek doz antioksidanlar ve bitkisel ürünler hekime danışılmadan kullanılmamalıdır.
Karaciğer sağlığı da önemli bir risk faktörüdür. “Doğal” ürünlerin karaciğer hasarına neden olabileceği unutulmamalıdır. Pankreas kanserinde sarılık ve stent gereksinimi sık görüldüğünden, karaciğerdeki ek bozulma kemoterapinin ertelenmesine yol açabilir.
Fitoterapiyi önermemek, hastaya yapılacak başka bir şey olmadığı anlamına gelmez. Pankreas kanserinde sindirim enzimleri ve beslenme gibi konular göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar, iyi onkoloji uygulamalarının bir parçasıdır.
Doktorlar, hastaların kullandığı ürünleri gizlememesi için açık bir iletişim kurmalıdır. Hastaların kullandığı bitki çayları veya takviyeleri hakkında bilgi alındığında, yeni şeyler denemeden önce hekime danışmaları gerektiği hatırlatılmalıdır. Aktif kemoterapi sürecinde, bilinmeyen bitkisel karışımları önermiyoruz ancak daha iyi beslenme, doğru enzim desteği ve etkili ağrı kontrolü gibi konularda ailelerin arayışını destekliyoruz.
