Yapay zeka patlaması, ABD ekonomisinin çeşitli alanlarında etkisini gösterirken, cari hesap üzerindeki etkileri sınırlı kaldı.
Yatırımlar ve Tasarruflar Üzerindeki Etkiler
Yapay zeka patlaması, yarı iletkenler, sunucular ve bilgisayar ekipmanlarının ithalatında belirgin bir artışa yol açtı. Ancak ABD cari hesabı açığı büyük ölçüde değişmedi. Cari hesabın durumu, iç tasarruflar ile yatırım harcamaları arasındaki farkla belirleniyor. Yapay zeka döneminde, toplam tasarruf ve yatırım harcamaları pek fazla değişiklik göstermedi.
Brüt Akışlar ve Net Durumlar
Son yıllarda yapay zeka ile ilgili ithalatlar, ABD ithalatlarının önemli bir bölümünü oluşturdu. 2025 yılı itibarıyla bu oran %23’e kadar yükseldi. Ancak bir ülke, büyük miktarda sermaye ekipmanı ithal edebilir veya yabancı sermaye çekebilir; bu durum, yeterli tasarruf yapıldığı sürece dış açık yaratmaz. Cari hesap, brüt tasarrufun brüt yurtiçi yatırımlardan çıkarılmasıyla hesaplanan bir net kavramdır.
Yatırımın Yeniden Dağıtılması
Yıllar içinde brüt yurtiçi yatırım oranı, pandemi öncesi dönemde %21,3 civarındaydı. 2023-2026 döneminde ise %21,5 olarak kaydedildi. Bu, yapay zeka patlamasının toplam yatırım oranı üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını gösteriyor. Yapay zeka yatırımları, gayrimenkul dışındaki sektörlerdeki zayıflıkla birlikte artış gösterdi. Örneğin, 2022 yılındaki sanayi politikası yasasından sonra fabrika inşaatlarına olan ilgi azaldı.
Tüketim ve Tasarruflarda Değişim Yok
Yapay zeka dönemindeki tasarrufların, dot-com dönemine göre nasıl değiştiğini incelemek ilginçtir. Dot-com genişlemesi sırasında özel tasarruflar, 1995-2000 yılları arasında yaklaşık 3 puan düştü. Ancak günümüzde benzer bir durum yaşanmıyor. Özel tasarruflar, 2023 itibarıyla %20,8 olarak kaydedildi; bu, pandemiden önceki %21,3’ten yalnızca yarım puanlık bir düşüş.
İşletmelerin Tasarruf Oranı
İşletme tasarrufu, gelirden yatırım harcamaları çıkarıldığında elde edilen tutar olarak tanımlanır. Yapay zeka yatırımlarının yoğun olduğu işletmeler, nakit akışları güçlü olan firmalardır. Bu nedenle, işletme tasarrufu, yatırım artışı sırasında düşüş göstermedi.
Devlet Tasarruflarında Düşüş
Devlet tasarrufları ise dot-com döneminin tersine, cari hesap dinamiklerinde önemli bir rol oynamaktadır. 1995-2000 yılları arasında devlet tasarrufları %1’den %4’e yükseldi. Ancak günümüzde, devlet tasarrufları 2015-2019 yılları arasında yaklaşık -%2,2’den, 2023 itibarıyla -%4,0’a düşerek yaklaşık 1,75 puanlık bir kötüleşme gösterdi.
Sonuç ve Gelecek Beklentileri
Yukarıdaki veriler bir araya getirildiğinde, cari hesap açığındaki genişlemenin büyük ölçüde hükümetin tasarruflardaki düşüşünden kaynaklandığı görülüyor. Ancak, büyük teknoloji firmalarının 2026 ve 2027 yılları için duyurdukları yatırım planları, mevcut yatırımlardan çok daha büyük. Eğer diğer yatırım alanlarındaki zayıflık sona ererse, yapay zeka yatırımlarındaki artış, cari hesap açığını artırabilir.
Julian di Giovanni, Federal Reserve Bank of New York’un Araştırma ve İstatistik Grubu’nda ekonomik araştırma danışmanıdır.
