İngiltere’de açıklanan Autumn Budget 2026, kanser araştırmaları ve NHS açısından sınırlı ama dikkat çeken adımlar içerdi.
Bilim ve inovasyona ayrılan kaynak
Bütçede sağlık alanına dair başlıklar sınırlı kalsa da, hükümetin inovasyona dönük bazı taahhütleri öne çıktı. Science ve araştırma cephesinde, UKRI üzerinden innovation clusters için £1bn yatırım ve Local Innovation Partnerships Fund ödemelerinin yerel yönetimlere devredilmesi planı yinelendi.
Cancer Research UK, yerel ve bölgesel liderlerin üniversiteler, sanayi ve NHS arasındaki bağlantıları güçlendirmede önemli rol oynayabileceğini belirtti. Açıklamada, bu yapının ticarileştirmeyi destekleyebileceği, yatırım çekebileceği ve yerel yeteneklerin gelişmesine katkı sağlayabileceği vurgulandı. Kuruluş, bu duyurunun ileriki aşamadaki inovasyon finansmanında yetkinin yerelleştirilmesine odaklanmasını olumlu buldu.
Bütçe ile birlikte yayımlanan Entrepreneurship in the UK belgesinde start-up’ların büyütülmesi ve ülkede tutulmasının öneminin kabul edilmesi de olumlu karşılandı. Ancak ölçek büyütme sermayesi konusundaki ihtiyaçların life sciences işletmelerinin yapısına uygun biçimde tasarlanması gerektiği ifade edildi. Hükümetin küresel yetenekleri çekme ve elde tutmanın büyüme hedefleri için kritik olduğunu kabul etmesi de dikkat çekti.
Robotik ameliyatlar için £100 million
Sağlık alanında bütçedeki en somut başlıklardan biri, İngiltere genelinde NHS içinde robotik destekli cerrahiye erişimi genişletmek için ayrılan £100 million oldu. Bu yatırımın, bugün yılda 70,000 olan robotik destekli ameliyat sayısını 2035’te 500,000’e çıkarması bekleniyor.
February ayında yayımlanan National Cancer Plan, kanser tedavisinde robotik cerrahinin kullanımını artırmayı taahhüt etmişti ancak bunun için herhangi bir finansman açıklamamıştı. Yeni kaynağın, gerekli ekipmanların kanser tedavisinde de kullanılabilmesi halinde hastalara fayda sağlayabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte, ekipmanın gerçekten kanser hastaları için erişilebilir olup olmayacağı uygulamaya bağlı olacak.
Kış baskısı için ek NHS kaynağı
Bütçede ayrıca 2026/27 dönemi için England’daki NHS’e kış aylarında oluşacak ek baskıları yönetebilmesi amacıyla £190 million ayrıldı. Bu paket, daha önce bu hafta duyurulan £140m tutarındaki urgent care scheme kaynağına eklendi.
Kış aylarında artan talep NHS için her yıl tekrarlayan bir sorun olarak görülüyor. Kanser sistemi de zaten hedeflerini tutturmakta zorlanırken, acil talebi yönetmeye dönük ek kaynak kısa vadede önem taşıyor. Ancak açıklanan miktarın, pandemi öncesi yıllarda yıllık £300-700m arasında değişen tek seferlik kış fonlarının altında kaldığına dikkat çekildi.
Bu nedenle, tek seferlik ödemelerin mevcut performansı korumak ya da kanser bekleme sürelerindeki iyileşmeyi aynı hızda sürdürmek için uzun vadeli rahatlama sağlamasının zor olduğu değerlendiriliyor. Cancer Research UK, özellikle NHS cancer system üzerindeki baskının hafifletilmesi için daha kalıcı çözümlere ihtiyaç olduğunu savunuyor.
National Cancer Plan için doğrudan bütçe yok
Kuruluş, bütçe öncesinde Hazine’ye yaptığı başvuruda, artan kanser vakaları nedeniyle National Cancer Plan hedeflerini hayata geçirecek finansman ayrılmasını istemişti. Kanser ölümlerinin yol açtığı erken ölüm, hastalık yükü ve gayriresmî bakım ihtiyacının ekonomi üzerinde ciddi baskı yarattığına dikkat çekildi.
2023’te UK’de kanser nedeniyle yaşanan ölümler yüzünden yaklaşık 350,000 üretken yaşam yılı kaybedildiği hesaplanıyor. Ayrıca kanser vakalarının 2040’a kadar yılda 500,000’in üzerine çıkacağı öngörülüyor. Buna karşın bütçede doğrudan kanser yatırımı yer almadı.
Bu nedenle gözler, planın nasıl finanse edileceğine ilişkin ayrıntıların Spending Review aşamasında ortaya konmasına çevrildi. Cancer Research UK, bugünün ve yarının hastaları için dönüştürücü olabilecek bir planın başarılı biçimde uygulanabilmesi adına kaynak açıklanmasını bekliyor.
Önleme harcamalarında yeni model denemesi
Bütçenin en dikkat çekici başlıklarından biri de yeni bir korumalı önleyici harcama kategorisi için yapılacak deneme oldu. Hükümet, sonraki spending review sonrasında Preventative Departmental Expenditure Limit (PDEL) adıyla yeni bir çerçeve oluşturmayı planlıyor.
Kuruluş, gelecekteki harcamalarda önleme odaklı yaklaşımın sürmesini olumlu bulduğunu belirtti. Önleme yatırımlarının uzun vadede hem sağlık hem de ekonomi açısından fayda sağladığına dikkat çekildi. Ancak Public Health Grant’in uzun süredir yatay seyrettiği ve reel anlamda finansmanın 2016/17 seviyelerinin altında kaldığı da hatırlatıldı.
Yeni PDEL’in, daha sürdürülebilir bir kamu sağlığı finansmanı için fırsat sunduğu ifade edildi. Bu kaynağın, UK’de sigara içen 4.9m kişinin bırakmasına yardım edecek araçları ve hizmetleri, kitle iletişim kampanyalarını ve düzenleyici denetimi desteklemesi gerektiği savunuldu. Ayrıca daha yüksek sigara oranına sahip bölgeler, yoksun alanlar ve ruh sağlığı hizmetleri içindeki topluluklar için hedefli müdahaleler çağrısı yapıldı.
Aynı çerçevede, kilo yönetimi hizmetlerine eşit erişim sağlanması ve NHS ile birlikte HPV aşılanma oranlarını artırmaya yönelik tam kaynaklı bir yaklaşımın uygulanması gerektiği belirtildi. Daha düşük aşılanma oranına sahip bölgelerde ve demografik gruplarda hedefli çalışma yapılmasının önemine işaret edildi.
Alkol vergisi ve sonraki aşama
Bütçede açıklanan alkol vergisi değişikliklerinin, vergilendirmenin enflasyona ayak uydurmasına yardımcı olacağı ve daha düşük alkollü üretimi teşvik edeceği ifade edildi. Bunun alkol kaynaklı zararı azaltma açısından önemli olduğu vurgulandı.
Öte yandan, non-draught alcohol için RPI’nin %2 üzerinde otomatik artış sisteminin geri getirilmemesinin ve cider duty oranının beer ile uyumlu hale getirilmemesinin kaçırılmış bir fırsat olduğu değerlendirildi. Kuruluşa göre bu adım, daha tutarlı ve alkol derecesine dayalı bir vergi yaklaşımı sağlayabilirdi.
Autumn Budget’ın ardından gözler şimdi hükümetin ülke için sunduğu daha geniş yol haritasına çevrildi. Önümüzdeki 10-year-plan ve gelecek yıl yapılacak Spending Review, uzun vadeli harcama önceliklerini belirlemede belirleyici olacak. Cancer Research UK ise seçim vaatleri arasında yer alan “biggest killers” ile mücadele hedefi doğrultusunda hükümete baskı yapmayı sürdüreceğini açıkladı.
